زده‌اند ، بدوي در ديباچهء أرسطو عند العرب ( ص 25 و 34 ) دربارهء آن سخنى دارد . ارثماطيقى شفاء نزديك است به « كتاب المدخل إلى علم العدد » از نيقوماخس ترجمهء ثابت بن قرة ( چاپ كوچ ) . رسالهء عدد اخوان الصفاء هم گرفتهء از همين كتاب نيقوماخوس است . ارثماطيقى درة التاج شيرازي بسيار نزديك است به شفاء مانند ارثماطيقى نفايس الفنون آملي كه هم از شفاء گرفته شده است . مجسطى شفاء گزيده‌ايست از مجسطى پتولمايوس . مجسطى درة التاج ترجمه‌ايست از گزيدهء مجسطى عبد الملك بن محمد شيرازي كه بهترين گزيده‌ها است ( ص 3 و 4 و 337 ) در آغاز آن از مجسطى لوكرى ياد شده است أبو الحسين عبد الملك بن محمد شيرازي زندهء در نيمهء دوم سدهء ششم ودرگذشتهء پيش از 600 نگارندهء « علم اشكال قطوع المخروطات وتصفح المخروطات » است ( دائرة المعارف اسلامى در علم الحساب - سزگين 5 : 134 و 138 و 140 و 141 - بروكلمن ذيل 1 : 858 ) أو جز محمد بن عبد الملك ابن أبي الفتح يزدى نگارندهء الايضاح عن أصول صناعة المساح است ( ص 184 ايضاح - نشريه 11 و 12 : 1003 ) دربارهء چند مبحث از شفاء ونجات 1 - ابن سينا در طبيعي شفاء فن بكم مقالهء يكم فصل 13 و 14 ( ص 25 - 33 ) همچنين در ترجمهء فروغى از ان ( ص 114 - 128 ) از بخت واتفاق سخن رانده است وگزيدهء همان مطالبى را آورد كه در فيزيك أرسطو مقالهء 2 فصل 4 و 5 و 6 بند 195 ب 30 - 198 الف 13 ( ص 110 - 135 عربى چاپ بدوي وص 137 - 142 ترجمهء احمد لطفى سيد از تفسير سنت هيلر وترجمهء فرانسوى Carteron 1 : 86 - 47 وترجمهء انگليسى Cornford 1 : 751 - 861 ( آمده است . از لكزيكون أفلاطون به يوناني وفرانسه وفهرست واژه‌هاى فلسفي نگارشهاى أرسطو به انگليسى برمىآيد كه اين دو در بسيارى از جاها از ان دو ياد كرده‌اند . از آنها است بند 1099 b در اخلاق نيقوماخوس ( ترجمهء عربى كهن ص 73 ) در نجات ( 386 ) هم از بخت ياد مىگردد . 2 - ابن سينا در الهى شفاء مقالهء 9 فصل 6 ( ص 628 چاپ سنگى ) ودر نجات ( ص 668 ) « فصل في العناية وكيفية دخول الشرفى القضاء الإلهي » دارد ، همچنين